STUDIES OF THE OTTOMAN DOMAIN
     ISSN: 2147-5210 (Online)
Kullanıcı Adı
Şifre
Yeni Üye|Şifremi Unuttum
HAKEM ve EDİTÖR GİRİŞİ Yayın İlkeleri Kurullar Editörler Tarandığımız İndexler
Bugünkü Ziyaret
: 823
Toplam Ziyaret
: 369955
Yıl:2018 Cilt: 8  Sayı: 15  Alan: Coğrafya

Selahattin POLAT
OTLUKBELİ GÖLÜ ÇEVRESİNDE TRAVERTEN BİRİKİM ŞEKİLLERİ
 
Fırat Nehri’nin bir kolu olan Karasu Irmağı’nın yukarı havza kesiminde birçok yerde traverten yüzeylenimlerine rastlamak mümkündür. Hiç şüphesiz bu traverten alanlarından Otlukbeli Gölü çevresi traverten birikim şekilleri açısından zengindir. Otlukbeli İlçe merkezi kuzeybatısında Sazlar Dere vadisinde yer alan Otlukbeli travertenleri 1837- 1935 metre yükseltileri arasında vadinin batı yamacında yüzeylenir. Ofiolitli melanj üzerinde çökelmiş olan travertenlerin kalınlığı 20 metre kadardır. Oluşum tipi bakımdan bir traverten set gölü olan Otlukbeli Gölü’nün batı ve güneybatısındaki alanda traverten sırtları, traverten konileri ve traverten bacaları gelişmiştir. Traverten sahasında NE-SW, NW-SE, N-S ve E-W doğrultusunda uzanan, 11-150 metre uzunluğunda 26 traverten sırtı harita üzerine işaretlenmiştir. Otlukbeli Gölü’nün oluşumuna sebep olan sırt, sahadaki uzunluğu en fazla olan traverten sırtıdır. Aktif haldeki sırtın batısında su çıkışı devam etmektedir. Traverten sırtları yörenin aktif tektoniği hakkında önemli bilgiler vermektedir. Traverten sırtlarındaki yarıkların NE-SW, NW-SE ve N-S yönde yoğunlaşması bölgede etkin olan sıkışma tektoniğinin bir sonucudur. Alanda bu tektonik yapılarla uyumlu 84 adet traverten konisi, 14 adet traverten bacası tespit edilmiştir. Bu traverten bacalarının ve konilerinin büyük bir kısmı sırtların üzerinde yer alırlar. Bütün traverten koni ve bacalarında traverten çökelimi sona ermiştir. Koniler, 10 cm ile 3 metre arasında değişen yüksekliğe sahiptirler. Taban çapları ise 50 cm ile 25 metre arasında değişim gösterirler. Traverten çökelimi, Otlukbeli Gölü’nün oluşumuna neden olan traverten sırtı ve çevresinde sınırlı bir alanda sürmektedir. Diğer yerlerde ise traverten birikimi sona ermiş olup, üzerinde karstik aşınım şekillerinden dolinler ve delikli lapyalar gelişmiştir. Otlukbeli travertenleri jeomorfolojik miras niteliği taşımaktadır. Sahadaki travertenler birikim şekillerinden koni ve bacaların bir kısmı, bu coğrafi değerin tespit edilmesine kadar tahrip edilmiştir. Yüzbinlerce yılda oluşan bu birikim şekillerin etkin koruma altına alınarak turizme kazandırılması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Otlukbeli Gölü, traverten, traverten konisi, traverten sırtı, jeomorfolojik miras

DOI Number: 10.19039/sotod.2018.89

Travertine Accumulation Forms Around the Otlukbeli Lake
 
Travertines outcrop in many places in the upper basin of the Karasu River which is a branch of the Euphrates. Undoubtedly, travertine accumulation forms around the Otlukbeli Lake is the richest in terms of travertine accumulation forms. Otlukbeli travertines located in the valley of the Sazlar River in the northwest of Otlukbeli downtown spread in the western side of valley between 1837- 1935 m heights. Thickness of travertines deposited on Ophiolite melange is nearly 20 m. In the west and southwest of the Otlukbeli Lake which is travertine barrier lake travertine ridges, travertine cones and travertine chimneys appeared. 26 travertine ridges between 11-150 m in NE-SW, NW-SE, N-S and E-W directions in travertine area were marked on the map. Ridge caused formation of the Otlukbeli Lake is the longest travertine ridge in the area. Water flow continues in the west of active ridge. Travertine ridges supply important information about active tectonic of the region. Cracks in the travertine ridges increase in NE-SW, NW-SE and N-S direction is the result of compressive tectonic which is active in the region. 84 travertine cones, 14 travertine chimneys in harmony with these tectonic structures, 14 are found in the area. Great part of these travertine chimneys and cones exist on ridges. Travertine precipitation in all travertine and chimneys finished. Cones are in the height of 10 cm and 3 m. Basin calibres change between 50 cm and 25 m. Travertine precipitation continues in a restricted area in travertine ridge and around which caused formation of the Otlukbeli Lake. Travertine precipitation ended in other places and dolines and perforated lapies appeared. Otlukbeli travertines are considered as cultural heritage. Some of cones and chimneys which are travertine precipitation forms in the area were spoilt until discovery of this geographic wealth. It is necessary that these precipitation types formed after hundreds of thousands of year be benefited in tourism by taking under protection.

Keywords: Otlukbeli Lake, travertine, travertine cone, travertine ridge, geomorphologic heritage

DOI Number: 10.19039/sotod.2018.89

Tam Metin

Copyright 2018 STUDIES OF THE OTTOMAN DOMAIN. | Xdizayn